Ұлттық медиа ассоциациясы «Қазақстандағы телекөрілім: 2023–2025» атты кешенді зерттеуін жариялады. Зерттеуде телевизиялық аудиториядағы өзгерістер, телесигналды жеткізу тәсілдерінің дамуы, көрермендердің жанрлық талғамы және жарнама нарығының динамикасы талданған.
Зерттеудің негізгі қорытындысы – цифрландыру медиатұтыну тәсілдері мен қарқындылығын өзгертіп жатқанымен, телевизия әлі де аудиторияны жаппай қамту деңгейін сақтап отыр. 2025 жылы Қазақстанның ірі қалаларында тұратын алты жастан асқан тұрғындардың 98,4%-ы жыл ішінде кемінде бір рет теледидар көрген. Күн сайын теледидарды халықтың 37,3%-ы қосқан, ал телекөрермендердің орташа көру уақыты тәулігіне 171 минутты құраған.
Сонымен қатар орташа тәуліктік қамту мен теледидар көру ұзақтығы біртіндеп төмендеп келеді. Бұл үрдіс медиатұтынудағы жаһандық өзгерістерге сәйкес келеді: аудитория өз назарын телевизия, онлайн-видео, әлеуметтік желілер және стримингтік сервистер арасында бөліп отыр. Осылайша, телевизияның жылдық қамту деңгейінің жоғары болуы көрермендердің әдеттері өзгеріссіз қалды дегенді білдірмейді – телевизиялық контентпен байланыс бұрынғыдан сирек болып, әртүрлі платформалар арасында бөлініп келеді.
Сонымен қатар телевизиялық инфрақұрылым дамуын жалғастыруда. Тіркелген отандық телеарналардың саны 2023 жылғы 219-дан 2025 жылы 248-ге дейін артты, яғни шамамен 13%-ға өсті. Телевизиялық сигналды қабылдаудың ең кең таралған тәсілі интернет-телевидение болды. IP TV үлесі 2023 жылғы 34,1%-дан 2025 жылы 38,3%-ға дейін өсті. Цифрлық эфирлік телевизияның үлесі 26,3%, кабельдік телевизияның үлесі 25%, спутниктік телевизияның үлесі 10,4%-ды құрады.
Телевизиялық көрсетілімнің негізгі бөлігін бұрынғыдай сериалдар, фильмдер, ойын-сауық және ақпараттық бағдарламалар құрайды. 2025 жылы теледидар көруге жұмсалған жалпы уақыттың 43,6%-ы сериалдарға, 17,6%-ы фильмдерге, 11,3%-ы ойын-сауық бағдарламаларына, ал 6,6%-ы ақпараттық бағдарламаларға тиесілі болды.
Айқын байқалған үрдістердің бірі – түрік телехикаяларына деген қызығушылықтың артуы. 2023 жылы эфирге кемінде он рет шыққан сериалдардың топ-10 тізіміне бір түрік жобасы кірсе, 2025 жылы олардың саны беске жетті.
Телевизия жарнама нарығында да маңызды рөлін сақтап отыр. 2025 жылдың қорытындысы бойынша телевизиялық жарнама көлемі 3%-ға өсіп, 42,6 млрд теңгеге жетті. Қазақстанның жалпы жарнама нарығының 30%-ы телевизияның үлесіне тиесілі болды.
Ірі жарнама берушілердің негізін бұрынғыдай азық-түлік, сусындар, күнделікті тұтыну тауарларын өндірушілер және фармацевтикалық компаниялар құрайды. Сонымен қатар digital-бизнестің қатысуы артып келеді: ірі жарнама берушілер қатарына Ozon Marketplace Kazakhstan және Яндекс кірді. Бұл онлайн-компаниялардың да телевизияны аудиторияны жаппай қамту құралы ретінде пайдаланып, телевизиялық және цифрлық арналарды бірыңғай коммуникациялық стратегия аясында біріктіретінін көрсетеді.
Зерттеу 2023–2025 жылдар аралығын қамтиды және K Research Central Asia компаниясының TV Index деректеріне негізделген. Зерттеу аудиториясына халқының саны 100 мыңнан асатын қалаларда тұратын алты жастан асқан тұрғындар кірді. 2025 жылы зерттеу базасы Қазақстанның шағын қалалары мен ауылдық елді мекендеріндегі телетұтыну туралы деректермен толықтырылды.
«Қазақстандағы телекөрілім: 2023-2025» зерттеуінің толық нұсқасы Ұлттық медиа ассоциациясының сайтындағы «Зерттеулер» бөлімінде қолжетімді.
